h1

Ο Pessoa και η ιδεοληψία περί αλήθειας

17/03/2008
 
O poeta é um fingidor
Finge tão completamente
Que chega a fingir que é dor
A dor que deveras sente
_____________________________
The poet is a faker
Who’s so good at his act
He even fakes the pain
Of pain he feels in fact.

Fernando Pessoa-himself: «Autopsychography» (Autopsicografia) (tr. Richard Zenith)

Ο Pessoa λέει ότι ο δημιουργός είναι ψεύτης. Μάλλον είναι καλύτερα αντί να το ποινικοποιούμε, απλά να το γνωρίζουμε!

25 σχόλια

  1. Προετοιμάζω το έδαφος…


  2. Μάλλον μεγαλοποιεί την αλήθεια. Καλημέρα!!


  3. τότε όλοι είμαστε εν δυνάμει ψεύτες, όχι?
    ακόμα και οι αγελάδες.

    Διφωνώ πάντως λίγο με τον Πεσσόα σε αυτό, αν και υποπτεύομαι πώς το εννοεί.

    Η ποιητική αγελάδα τα παέι καλύτερα από την αγελάδα Έλβις θαρρώ! Ανεβαίνει το αγαλαδοεπίπεδο σιγά σιγά! Είμαι περίεργη να δω την κορύφωσή του!


  4. εχμ… δεν καταλαβαινω την εννοια στο πρωτοτυπο, παντως «faker» δεν ειναι ακριβώς ο «ψευτης» ε?
    Αλλωστε το να προσπαθει και να μην μπορει να αποδόσει τον πονο που νιώθει, δεν τον κανει ψευτη, τον κανει κριμα..🙂


  5. @λαχανάκι, φυσικά… αφού το λέει και ο ίδιος, ως faker!

    @Krot, ναι είμαστε εν δυνάμει ψεύτες… Το επίπεδο το ανεβάζω για να κάνει περισσότερο θόρυβο η πτώση!!!😉

    @Σοφία, Παραχαράκτης, απατεώνας… έτσι το εννοεί μάλλον το «faker»…


  6. Μα προφανώς και ο δημιουργός είναι ψεύτης!! Με την έννοια ότι κάνει ακριβώς το αντίθετο από την Ιστορία: Η Ιστορία ανακαλύπτει την αλήθεια ενώ ο δημιουργός κατασκευάζει την αλήθεια.. Αυτή άλλωστε είναι και η ειδοποιός διαφορά της λογοτεχνίας και εκπλήσσομαι που ορισμένοι λογοτεχνίζοντες σχολιαστές σου φίλε μου Χάρη δεν το καταλαβαίνουν..


  7. Αυτό μοιάζει με τον ορισμό του ΤΙ είναι κίτς, που έδωσε κάποτε ο Μίλαν Κούντερα (δεν θυμάμαι τα λόγια αλλά ήταν κάτι σαν «το κιτς είναι η συγκίνηση ΕΠΕΙΔΗ νιώθει κανείς συγκίνηση»)…

    Φυσικά και ο δημιουργός κατασκευάζει πραγματικότητες αλλά δεν είναι ανάγκη να είναι ψεύτης. Τουλάχιστον δεν είναι ΚΑΘΟΛΟΥ περισσότερ ψεύτης από εκατομμύρια άλλους, που καθημερινά… κατασκευάζουν τις δικές τους εκδοχές της πραγματικότητας (με επιρροές από τα ΜΜΕ) και… ζουν εντελώς ψεύτικα ΜΕΣΑ στις ελεεινές αυτές «κοσμάρες» τους χωρις ΚΑΝ να το παίρνουν χαμπάρι.

    Δημιουργός γίνεται εκείνος που κατασκευάζει ΣΥΝΕΙΔΗΤΑ την πραγματικότητα, και ενδιαφέρων δημιουργός είναι εκείνος που κάνει αυτή τη δραστηριότητα να έχει νόημα και για άλλους (το κοινό του).

    Δια της εις άτοπον απαγωγής, άλλωστε, ΕΣΤΩ ότι ο δημιουργός δεν έκανε «φαίηκ». ΤΙ θα έκανε τότε;
    Σοσιαλιστικό ρεαλισμό; Αρια τέχνη του Τρίτου Ράϊχ;
    ή σκέτη αντιγραφή ή… πορνό;

    Oh yes, we’re faking it, but our fakes are REAL!🙂


  8. Για πρώτη φορά, καταλαβα τον ομαδεόν με την πρώτη. Και συμφωνώ, αυτό ακριβώς εννοούσα όταν έλεγα πως δεν συμφωνώ απόλυτα.


  9. Krot, κάνω κι εγώ… προόδους στην εκφραστικότητα, με σένα και με τον Χάρη σαν «οδηγούς» (για feedback).🙂

    Η βελτίωση και η μάθηση δεν σταματά ποτέ, η θάλασσα της γνώσης είναι ατέλειωτη!
    (μη ντρέπεστε να διορθώνετε που-και-που)


  10. Κι εγώ συμφωνώ μαζί μας… Ο Pessoa όμως ήταν role player, κάπου αλλού σίγουρα είχε γράψει κάτι άλλο για να κριτικάρει αυτό που λέει εδώ, δεν τον ένοιαζε να πει την αλήθεια, μόνο ένα μέρος αυτής μέσα από διαφορετικούς χαρακτήρες… Επιπλέον, όταν κάποιος λέει ανοιχτά ότι είναι ψεύτης, μπορεί να είναι αυτό μια αληθινή δήλωση;🙂


  11. Λοιπόν, Χάρη, μια και το θέτεις σοβαρά το θέμα Πεσσόα…

    Το θέμα δεν αφορά καν το «ψέμα» (σαν τέτοιο). Οταν λέει

    » The poet is a faker
    Who’s so good at his act
    He even fakes the pain
    Of pain he feels in fact.»

    Εξηγεί το βαθμό που ο ποιητής είναι τόσο ικανός να δημιουργήσει κίβδηλες αλλά πειστικές «πραγματικότητες», ώστε τον ίδιο του τον πόνο (τον απόλυτα αληθινό) είναι ικανός να τον αναπλάσει ποιητικά (σαν αναπαράσταση) «πιο αληθινή και από τον αληθινό πόνο» (που νοιώθει).

    Δηλαδή το fake δεν αποτελεί ψέμα αλλά Εικονικό Αντίγραφο της Αλήθειας, αληθινότερο της ίδιας της αλήθειας.

    Με άλλα λόγια, ο ποιητής είναι μάστορας, μαστορεύει τόσο καλά το έργο του ώστε είναι αληθινότερο εκείνου το οποίο αναπαριστάνει.

    ΠΟΥ υπάρχει «ψέμα»;🙂


  12. Γιώργο πράγματι, μιλάει μάλλον για την παραχάραξη όπως έγραψα πιο πάνω, η λέξη «ψέμα» μάλλον παραπέμπει αλλού… Όμως όταν την έγραψα προφανώς και σκεφτόμουν ότι δεν αναφέρομαι στο ψέμα όπως το ξέρουμε, δεν είναι το ψέμα όπως μιλιέται μέσα στην «χριστιανική ηθική», ως κάτι κακό. Σκεφτόμουν ακριβώς αυτό που περιγράφεις κι εσύ έχοντας στο μυαλό μου δυο εκφράσεις που οι άνθρωποι χρησιμοποιούν. Όταν κάτι ψεύτικο είναι όμορφο λένε «είναι σαν αληθινό» και όταν κάτι αληθινό είναι όμορφο λένε «είναι σαν ψεύτικο», αυτό είναι δηλωτικό της ανάγκης μιας εναλλακτικής πραγματικότητας κάθε φορά ώστε να υπάρξει η σύγκριση που επιφέρει την εκτίμηση! Η σωστή λέξη είναι μάλλον παραχάραξη, γιατί η παραχάραξη είναι αυτό που περιγράφεις, όντας τόσο «αληθινή» όσο και το πρωτότυπο (ίσως και περισσότερο), χωρίς όμως να λέει την αλήθεια!


  13. για να διευκολύνω την συζήτηση, fake σημαίνει κίβδηλο, μη αυθεντικό.
    άλλο fake και άλλο faulse ή lie.

    δε νομίζω πως διαφωνείτε, απλά χρησιμοποιείτε άλλη ορολογία.
    🙂


  14. Ναι Krot, δεν διαφωνούμε!🙂


  15. Επίσης, boys-and-girls…🙂
    Fake σημαίνει ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ (π.χ. έργου τέχνης), ακριβές και πιστό αντίγραφο συνήθως (που π.χ. πωλείται αντί του original).

    Με αυτή την έννοια, διευρύνω κι εγώ την (πολλαπλή μας) αλληλο-κατανόηση στο ότι ΟΛΗ η τέχνη, μπορεί να θεωρηθεί σαν είδος Fake, ένα Super-fake / hyper-fake, της ίδιας της πραγματικότητας (και πέραν αυτής, fake for-a-fake’s-sake, fake-for-the-sake-of-faking).

    άλλωστε Χάρη, ίσως θυμάσαι (από παλιές κουβέντες πριν μήνες) το Τρίτο Αξίωμα» μιας… λογικής, για «εσωτερική αναπαράσταση» σαν θεμελιώδη λειτουργία της Αντίληψης.

    Faking reality is real, as real as imagining it.


  16. Σε κάθε περίπτωση, νομίζω ότι αντιλαμβανόμαστε το fake σαν έναν ενδιάμεσο χώρο, σαν ένα πεδίο δυνατοτήτων που δεν υπάρχουν στον non-fake κόσμο. Αυτό είναι και το νόημα του post.

    Ουσιαστικά, αυτό για το οποίο μιλάμε είναι το virtual (όπως το ορίζει ο Deleuze), δηλαδή για κάτι το real το οποίο όμως δεν είναι actual! Αυτό είναι κάτι εγγενές σε όλες τις αναπαραστάσεις και η τέχνη είναι κυρίως (όχι αποκλειστικά) αυτό, αναπαράσταση!


  17. Συμφωνώ με τον νέο σου ορισμό, πάντως από άποψη επιστημονική) μάλλον δεν υπάρχει καν «actual world», χωρίς ορισμένες προϋποθέσεις που αφορούν τον ίδιο τον παρατηρητή, και απλώς οι πολλαπλοί παρατηρητές νομίζω ότι «στερεοποιούν» τις δυνατότητες του έξω κόσμου σαν φαινομενικά «στέρεες» και σε υλική μορφή, που σημαίνει βέβαια… Ταυτολογία Μη-Διαπερατών Ορίων του Νου, κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις. Ισως αυτό ακούγεται κάπως… αλαμπουρνέζικο, αλλά εξηγεί και το λόγο που δηλώνω «Πανθεϊστής»: Τα πάντα είναι Νους, αλλά ο έξω κόσμος είναι πάντα υπαρκτός και πάντα πέραν της αντίληψης (μέχρι κάποια στιγμή να αποκαλυφθεί σαν Γενικευμένη Ετερότητα άλλων… νοών, κ.ο.κ.)


  18. Έτσι ακριβώς, όλα είναι αντιληπτά μέσω αναπαραστάσεων, ακόμα κι αν υπάρχει κάτι έξω από αυτές είναι δυνατόν να το δούμε μόνο μέσα από αυτές (η όραση μας είναι μια αναπαράσταση). Από εκεί και πέρα οι μορφές (όχι αποκλειστικά οι υλικές μορφές) δεν κουβαλάνε κάτι άλλο πέρα από την μορφή τους. Οι λέξεις, όπως λέει ο Eisenstein, δεν έχουν νόημα, απλά μεταβιβάζουν νοήματα. Τι θα πει «κόκκινο»; Μπορεί κάποιος να ορίσει το κόκκινο; Form is in the eye of the beholder όπως λέει ο Kant. Απλά, κάποια πράγματα όταν παραμένουν και επικυρώνονται από πολλαπλούς παρατηρητές, «στερεοποιούνται» όπως λες, γίνονται συμβάσεις και μέσω αυτών επικοινωνούμε… και φυσικά δεν τίθεται ζήτημα αλήθειας ή ψεύδους της σύμβασης, είναι απλά ένα κενό νόμισμα… Το τετράποδο που γαβγίζει και είναι καλός μας φίλος λέγεται «σκύλος» και αυτό δεν είναι ούτε αληθές ούτε ψευδές, είναι απλά έτσι γιατί έτσι συμφωνήσαμε να τον λέμε… η λέξη είναι μια αναπαράσταση του σκύλου, ή καλύτερα της «σκυλότητας» (χαχα!) που καθιστά τον σκύλο αναγνωρίσιμο! Η ίδια η λέξη είναι μια παραχάραξη της πραγματικότητας. Μιλώντας για «παραχάραξη», οι αναπαραστάσεις μας (δηλαδή τα πάντα) είναι σαν «πλαστά» (σκεφθείτε την ρίζα της λέξης) νομίσματα που όμως έχουν αντίκρυσμα!🙂


  19. Χαίρομαι που βρίσκεις νόημα στα… αλαμπουρνέζικά μου.

    Ε, αυτός είναι και ο αποτελεσματικότερος τρόπος να γίνουν (επιτέλους) «υπαρκτά» (χεχε) διότι αναπτύχθηκε έτσι το απαραίτητο «consensus» για την αποδοχή τους, όπως εξήγησες (στη μίνι-διατριβή σου περί «σκυλότητας»).

    Αν βλέπαμε ένα ζώο και δεν συμφωνούσαμε για το αν είναι γάτα ή σκύλος, θα υπήρχε μπέρδεμα μεταξύ… σκυλότητας και… γατότητας στα μυαλά μας, fakes χωρίς αντίκρυσμα!

    Από τη στιγμή όμως, που 2 ή περισσότεροι παρατηρητές συμφωνούν σε κάποια διαπίστωση, όλοι όσοι μέχρι τώρα τους… έβγαζαν τρελλούς αρχίζουν να ανησυχούν πολύ!🙂
    Διότι 2 ή περισσότεροι παρατηρητές δημιουργούν αυτό που λέμε «αντικειμενικότητα», λίγο-πολύ, συνδυάζοντας τις υποκειμενικότητές τους. (Αν είναι και 2.000.000 αντί για 2 δεν με χαλάει να συμφωνούν μαζί μας -χεχε).

    Πάντως αναμένω τα σχόλιά σου για τον Καστοριάδη, που τον επανανακάλυψα μετά από πολλά χρόνια…


  20. αχ, Παναγιά μου, ζαλίστηκα!
    πες της Αγαλάδας Έλβις να παίξει κάτι εύθυμο!


  21. @Omadeon, Χαχαχα.. Γιώργο είσαι γαμάτος, είναι ο ορισμός που δώσαμε μαζί με έναν φίλο καθηγητή μου, κάποτε για την τέχνη! Τέχνη είναι αυτό που κάποιος το ορίζει ως τέχνη και συμφωνεί μαζί του τουλάχιστον ένας ακόμα! Αυτός ο καθηγητής μου μάλιστα γνώριζε προσωπικά και τον Καστοριάδη!

    @Krot, αύριο τελειώνω με μια παρουσίαση οπότε θα ανεβάσω post όχι μόνο εύθυμο αλλά και κίβδηλο!!!😉


  22. Αντιλαμβάνομαι τον όρο «faker», όπως τον χρησιμοποιεί ο «pessoa» ως σχεδόν συνώνυμο του «illusionist» και τον όρο «fake» ως ψευδαίσθηση. Όχι, ο δημιουργός δεν είναι ψεύτης. Δεν ξέρω καν αν παραποιεί την πραγματικότητα. Νομίζω ότι μάλλον την «χρησιμοποιεί», την «φιλτράρει», τελικά την παρουσιάζει όπως αυτός επιθυμεί, χωρίς στην πραγματικότητα να την παραποιεί.

    Ο jean nouvel λέει – λιγότερο ποιητικά – κάτι σχετικό και ίσως χρήσιμο σε αυτήν την κουβέντα: «[…]ο χώρος και η αρχιτεκτονική είναι κάτι που το συνειδητοποιούμε μέσω του ματιού. Συνεπώς μπορούμε να παίξουμε με όλα όσα το μάτι μπορεί να αφομοιώσει μέσω της όρασης, και μπορούμε να εξαπατήσουμε το μάτι.[…]»


  23. @cripple, Το faker είναι μετάφραση του fingidor, το έψαξα λίγο και μια εναλλακτική μετάφραση είναι pretender (=υποκριτής)αντί του faker που στα ελληνικά το λεξικό μου το δίνει σαν «απατεώνας»!🙂 Άλλωστε αυτό ήταν ο Pessoa και φυσικά είναι τόση η εκτίμηση μου σε αυτόν που είναι προφανές ότι αποφορτίζω την λέξη από κάθε τι αρνητικό! Ο Pessoa με τα πολλαπλά ψευδώνυμα και τους πάρα πολλούς πλαστούς χαρακτήρες που δημιούργησε και παρουσίαζε ως συγγραφείς, χρησιμοποίησε παραγωγικά την «εξαπάτηση» για να μας δώσει να καταλάβουμε ακριβώς ότι δεν υπάρχει μια αναντίρρητη αλήθεια, παρά μόνο η «αλήθεια» του καθένα που είναι αυτόνομη αλλά ταυτόχρονα υπό διαρκή διαπραγμάτευση! Η πραγματικότητα είναι κάτι άλλο από την αλήθεια, η αλήθεια είναι μια κατασκευή των αντιληπτικών μας εργαλείων (του ματιού για παράδειγμα όπως λες κι εσύ), μια σύμβαση (κοινωνική ή ατομική) που μετατοπίζεται (δεν πιστεύω σε απόλυτες αλήθειες), η πραγματικότητα όμως είναι έξω από αυτή την σύμβαση. Γι’ αυτό τον λόγο συμφωνώ ότι ο Pessoa όπως και ο δημιουργός γενικά δεν παραποιεί την πραγματικότητα, όμως νομίζω ότι παίζει πολύ με την «αλήθεια», σαν σύμβαση!


  24. Καλημέρα Χάρη, αυτή η συζητησούλα μου αρέσει ιδιαίτερα. Μέσα σε αυτή έμαθα και… αυτοπειθαρχία, περιμένοντας να ακούσω και τους άλλους, ΠΡΙΝ σχολιάσω, και αυτό το νέο είδος υπομονής (για μένα τον… πολυλογά) απέδωσε πολλά!

    Συμφωνώ και με τα τελευταία σχόλια, βλέποντας όμως το θέμα από… πολλαπλές διαφορετικές απόψεις εγώ ο ίδιος, _ταυτόχρονα_ (πόσω μάλλον οι άλλοι)!

    Θα πρότεινα ρε παιδιά να ασχοληθούμε και με το δεύτερο σκέλος του ίδιου του τίτλου του ποστ, το «ιδεοληψία περί αλήθειας», πράγμα πολύ σημαντικότερο από το «τι εννοούσε ο Pessoa», νομίζω. Η ιδεοληψία αυτή περιέχει και ένα βασικό πρόβλημα του πολιτισμού μας, το Δόγμα και το Δογματισμό που προκύπτει λόγω της πίστης ότι μία Αλήθεια είναι κάτι απόλυτο, που ισχύει πάντα σε αντίθεση με κάτι άλλο, που ονομάζουμε ψέμα ή ψευδές.

    Γεγονός είναι ότι μετά από κάποια χρόνια έρευνας στη Λογική έχω καταλήξει σε παρόμοια συμπεράσματα με το Χάρη, πάρα πολύ απλά, ότι η Αλήθεια κατασκευάζεται από το Νου μας και δεν είναι τίποτε άλλο από διακρίσεις που κάνει ο Νους πάνω σε μία πραγματικότητα που πάντα ξεφεύγει από τον έλεγχό μας. Ο δογματικός άνθρωπος έχει πάντα την τάση να θέλει να… δείρει τη θάλασσα, ή να τη… ρουφήξει όλη μόνος του, ή να την ΚΑΘΟΡΙΣΕΙ, αλλά όλα αυτά… χωρίς να ξέρει καν ΚΟΛΥΜΠΙ !🙂

    Το μπαλάκι το έριξα, οι παίκτες είναι ευτυχώς πολλοί, η θάλασσα των απόψεων ατέλειωτη!


  25. ο Πεσσόα, αλλά και ο Πικάσο, και ο Κλέε..ακόμη και ο Ντα Βίντσι ρωτά «ποια αλήθεια;». Ο Άιζενστάιν με τη αυταπάτη (ταχύτατο μοντάζ)έδωσε τροφή στους σημειολόγους κλπ. κλπ.



Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: