h1

Η τέχνη είναι μια ηλίθια υπόθεση… Πηγαίνετε σπίτια σας!

09/03/2008

«Η τέχνη είναι μια ηλίθια υπόθεση… Πηγαίνετε σπίτια σας» έλεγε ένας πίνακας κάποτε στην είσοδο μιας έκθεσης με στόχο προφανώς να προκαλέσει. Με αρκετή δόση σαρκασμού η παραπάνω ατάκα μπορεί να χρησιμοποιηθεί αυτές τις μέρες για να απεικονίσει το τι είχε στο μυαλό του ο διευθυντής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ανατολικής Θεσσαλονίκης, υπεύθυνος για τα τραγελαφικά που συνέβησαν με την έκθεση του Picasso στο Τελλόγλειο. Ίσως αν ο πίνακας με την παραπάνω ατάκα γινόταν πινακίδα στην είσοδο μουσείων και γκαλερί να χρησίμευε για να εκδιώξει όλους αυτούς που ανήκουν σε έναν άλλον κόσμο, οπισθοδρομικό και συχνά φανατισμένο που οι περισσότεροι θέλω να πιστεύω ότι αγνοούμε. Το θέμα έχει μάλλον ήδη απασχολήσει αρκετά την blogόσφαιρα και δεν θα ήθελα να μιλήσω περισσότερο, σας παραπέμπω στον post του Ροϊδη το οποίο βρίσκω πλήρες και περιέχει links σε αντίστοιχα posts που πραγματεύονται το ίδιο θέμα. Θα ήθελα όμως να μιλήσω για την τέχνη και την λογοκρισία γενικότερα.

monalisantm_450x400.jpg

Δεν πάνε πολλά χρόνια από εκείνο το βράδυ που με κάποιους φίλους μου συζητούσαμε για την έκθεση της Outlook και το θέμα που είχε προκύψει. Η παρέα προσπαθούσε να με πείσει ότι είναι λογικό να λογοκρίνονται και να κατεβαίνουν πίνακες που θίγουν το θρησκευτικό συναίσθημα. Τα επιχειρήματα γνωστά, «μα είναι δυνατόν;» «μα θίγουν το θρησκευτικό συναίσθημα!»… Και μέχρι εκεί, δεν ακολούθησε καμία προσπάθεια να ορίσουν το ρήμα «θίγω», να κατανοήσουν το υποκειμενικό του όρου «θρησκευτικό συναίσθημα», να σκεφτούν το αν έχει δικαίωμα κάποιος να θίγεται σε μια δημοκρατία, να αναρωτηθούν αν έχει δικαίωμα να μου απαγορεύσει εμένα να μη θίγομαι και να θέλω να δω τον πίνακα. Τα χρόνια πέρασαν και με την παρέα χάθηκα και γι’ αυτό δεν είχα την ευκαιρία να συζητήσω μαζί τους για τα περίφημα σκίτσα του Μωάμεθ, να δω αν θα είχαν την ίδια άποψη. Άλλωστε δεν είναι πολύ διαφορετικές οι δύο περιπτώσεις, αντί για μαυροφορεμένες γιαγιάδες που κρατούν εικόνες, έχεις γενειοφόρους με λευκές κελεμπίες που κρατούν το κοράνι. Η λογική είναι η ίδια, ο Θεός σύμβολο της μεταξύ τους αγάπης, γίνεται Θεός τιμωρός για τους απ’ έξω και οι πιστοί του μετατρέπονται σε αυτόκλητους εντολοδόχους της τιμωρίας των αμαρτωλών. Σίγουρα κάποιοι θα πουν ότι δεν είναι το ίδιο, στην περίπτωση με τα σκίτσα υπήρξαν γενικευμένα επεισόδια, μέχρι και νεκρός, ενώ στην περίπτωση της outlook την πλήρωσε μόνο ο πίνακας. Πράγματι έτσι είναι, όμως αν το μοναδικό που έχει μείνει για να διαφοροποιεί τα εδώ από τα εκεί γεγονότα είναι ο βαθμός της καφρίλας, και το ότι δεν είχαμε νεκρούς (αυτό έλειπε), μάλλον δεν είμαστε σε καλό δρόμο.

caroline_shotton_the_moo_sf.jpg

Αυτό που αδυνατούν να κατανοήσουν όλοι αυτοί οι κατά καιρούς «θιγμένοι» που αντιμάχονται το κακό και μαζί με αυτό την τέχνη είναι ότι σε όλες τις περιπτώσεις παρομοίων περιστατικών το μόνο που κατόρθωσαν ήταν να κάνουν θόρυβο και διαφήμιση που πήρε έκταση πολύ μεγαλύτερη από την ακτίνα επιρροής του ίδιου του έργου και της έκθεσης. Υπάρχει ένα σχετικό ανέκδοτο με τον πάπα που καταδεικνύει ακριβώς αυτό (θα το βρείτε εδώ). Τα παραδείγματα που μπορώ πολύ γρήγορα και χωρίς προσπάθεια να θυμιηθώ είναι τα ακόλουθα (αν θυμηθείτε κι άλλα αφήστε σχόλιο): Ο Χρηστός ξανασταυρώνεται, το like a prayer, η outlook, η Art Athina, το πρόσφατο στο Τελόγλειο και φυσικά σε πάρα πολλές περιπτώσεις ο άρχων του είδους Τζίμης Πανούσης. Σε όλα τα παραπάνω υπήρχαν θιγμένα εθνικά και θρησκευτικά συναισθήματα… Δεν υπάρχει πιο αστείο πράγμα. Το μόνο που ίσως «εθίγη» ήταν εθνικά και θρησκευτικά σύμβολα, τα οποία όμως σύμβολα δεν είναι το συναίσθημα κανενός, είναι η υλική αντιπροσώπευση του ίσως αλλά μόνο αυτό και τίποτα παραπάνω. Θιγμένος δικαιούται να είναι κάποιος που εξαιτίας ενός γεγονότος χάνει τη δουλειά του, τον παρατάει η γυναίκα του, αυτός που υπόκειται σε ψυχολογική και σωματική βία από κάποιον τρίτο αλλά σε καμία περίπτωση αυτός που νομίζει ότι απειλείται από ένα έργο ή μια έκθεση τέχνης. Στην καλύτερη περίπτωση μπορεί να δεχθώ ότι «σοκάρεται», ότι «ενοχλείται» ή ότι «διαφωνεί» και καλά κάνει, αυτονόητο είναι και δεν με ενδιαφέρει να κρίνω τι τον ενοχλεί, άλλωστε και εμένα με «ενοχλούν» ένα σωρό πράγματα αλλά στα πλαίσια της συνύπαρξης μέσα σε ένα κοινωνικό σύνολο έμαθα να τα ανέχομαι παρόλο που διαφωνώ.

Από εκεί και πέρα όμως, και επειδή μιλάμε για τέχνη, αν κάποιος αισθάνεται ότι θίγεται από την τέχνη θα πρέπει είτε να μάθει να μη θίγεται γιατί σε μια δημοκρατία αυτό δεν είναι νορμάλ ή να κάθεται στο σπίτι του. Κανένας δεν υποχρέωσε τις θεούσες να δουν την outlook, κανένας δεν υποχρέωσε τα εθνίκια να επισκεφθούν την art athina κλπ. Αντίθετα την προπαγάνδα τους και την θρησκεία τους εμείς την τρώμε στην μάπα από το σχολείο και την τηλεόραση μέχρι τον στρατό και παρόλα αυτά δεν πήγε κανείς σε καμία εκκλησία να λογοκρίνει το κήρυγμα ή να πει «τι λέτε εσείς εδώ», «γιατί το λέτε», «μην το λέτε γιατί με θίγει όταν βρίζετε τους άθεους». Μην μας ενοχλείτε λοιπόν, καθίστε εσείς ήσυχοι στις εκκλησίες σας να κάτσουμε κι εμείς ήσυχοι στα μουσεία μας γιατί τελικά, δυστυχώς ή ευτυχώς, δεν είναι όλα για όλους.

Ίσως τέχνη θα έπρεπε να είναι για όλους αλλά δυστυχώς δεν είναι και γι’ αυτό δεν φταίει ούτε ή τέχνη ούτε οι καλλιτέχνες. Η τέχνη, όπως όλα τα πράγματα, είναι για κάποιους, όχι για όλους. Είναι γι’ αυτούς που την αγαπούν και τους ενδιαφέρει, και αυτό που λέω δεν είναι καθόλου ελιτίστικο για τον απλούστατο λόγο ότι ποτέ κανείς δεν εμπόδισε κανέναν να ενδιαφερθεί για την τέχνη, να διαβάσει για αυτήν, να πάει σε ένα μουσείο, να διαμορφώσει προσωπική κρίση και άποψη, να κάνει ο ίδιος τέχνη! Για όλους τους άλλους που δεν τους ενδιαφέρει δεν μας ενδιαφέρει κι εμάς η άποψη τους (όπως δεν ενδιαφέρει και σχεδόν κανέναν θρήσκο η γνώμη ενός αθέου για τον θεό του).

caroline_shotton_persistenc.jpg

Η τέχνη δεν είχε και δεν θα έχει ποτέ σαφή και σταθερό ορισμό, άλλωστε η ιστορία της τέχνης είναι εν πολλοίς η ιστορία των «ορισμών» της. Σίγουρα όμως και παρά την αδυναμία μας να ορίσουμε το τι είναι τέχνη, είναι εύκολο να ξέρουμε τι δεν είναι. Η τέχνη δεν είναι μόνο αυτό που μας αρέσει, μπορεί να είναι αυτό που δεν μας αρέσει αλλά μας ενεργοποιεί, μπορεί να είναι αυτό που είναι αδιάφορο, μπορεί να είναι το αστείο, το ενοχλητικό, συχνά το καταγγελτικό και το επιθετικό, το χυδαίο, το σκοτεινό, το μυστηριώδες, το ανατρεπτικό, το Kitsch και το cliche, ο αυτοσαρκασμός του ίδιου του καλλιτέχνη, της ίδιας της τέχνης και ένα σωρό άλλα πράγματα που δεν μπορώ να σκεφτώ και που όλα βρίσκουν τον τρόπο να παράγουν και να επικονωνήσουν ένα νόημα με τρόπο τέτοιο ώστε να εντάσσονται στα πλαίσια της τέχνης. Η τέχνη τις περισσότερες φορές δεν γίνεται για να εκφράσει ή να διδάξει κάποιες γενικευμένες καθολικές αλήθειες (αν υπάρχουν τέτοιες) αλλά εκφράζει τον δημιουργό της, αν μας αρέσει αυτό καλώς αν όχι πρέπει να μάθουμε να το προσπερνάμε και να πηγαίνουμε στο επόμενο έκθεμα, στο επόμενο μουσείο. Βεβαίως, όλοι, έχουν το δικαίωμα να στέκονται μπροστά στον πίνακα και να προσπαθούν μέσα σε αυτόν να δουν τον εαυτό τους, με την προϋπόθεση όμως, ότι αν δεν τον δουν και χαλαστούν άσχημα να πάρουν την άποψη τους και να φύγουν ή να την συζητήσουν ήρεμα και παραγωγικά όπως κάνουν όλοι χωρίς να εμποδίζουν τους άλλους να αγαπήσουν ή να μισήσουν τον πίνακα με τον δικό τους τρόπο. Άλλωστε η τέχνη δεν υπόσχεται, ούτε ότι θα μας αρέσει, ούτε μας να διδάξει κάτι, ούτε να μας αντιπροσωπεύσει απεικονίζοντας τα πιστεύω μας. Μπορεί να απεικονίζει όλα όσα μας θίγουν για να μας τρομάξει, να μας προκαλέσει, να μας δοκιμάσει… Για τον λόγο αυτό, όποιος δεν είναι έτοιμος να δεχθεί το οτιδήποτε, ακόμα και το πιο τρελό, και φοβάται μήπως ή τέχνη τον βλάψει ή έστω πιστεύει ότι ή τέχνη μπορεί να βλάψει (πράγμα απίθανο), ας κάτσει σπίτι του, στον καναπέ του όπου μπορεί να είναι ο αδιαμφισβήτητος κυρίαρχος του τηλεκοντρόλ του και υποσχόμαστε ότι δεν θα τον ξυπνήσουμε…

Οι εικόνες παραπάνω είναι παραλλαγές διάσημων έργων από την καλλιτέχνιδα Caroline Shotton. Η εικόνα παρακάτω είναι αφιερωμένη σε όσους περιμένουν από την τέχνη να απεικονίζει τα πιστεύω τους, τα θέλω τους, τους εαυτούς τους. (κλικ στην εικόνα για μεγέθυνση)

seeing_tanseyinnocentlg.gif
Advertisements

33 Σχόλια

  1. Το έχω κουράσει με τα μεγάλα post, αλλά μερικά θέματα έχουν πολύ ψωμί! 🙂


  2. όντως έχουν πολύ ψωμί αλλά δυστιχός πολύ τα αφήνουν και περνούν έτσι… Λέγοντας και υπεριφανεύοντας μερικές φορές ότι έτσι είναι η Ελλάδα. Κατά ένα βαθμό όμως μπόρώ να δικαιολογήσω τον μέσο Έλληνα γιατι κατα βάθος γνωρίζει ότι δεν αξίζει να ασχοληθεί με αυτό το θέμα γιατί ξέρει (ή ελπίζει) ότι θα γυρίσει μπουμέρανγκ και η έκθεση θα πάρει μεγάλη προβολή και θα υπάρξει ένα είδος κοινωνικής αυτοκάθαρσης καταδικάζοντας τους αθλίους που θέλουν να απαγορεύσουν τέτοια θεάματα.

    Διστυχώς όμως όσο περνάει ο καιρός όλο και περισσότερα δείγματα ανθρώπων όπως ο κύριος Ταπανίδης πέρνουν βήμα και φοβάμαι ότι δεν θα αργήση η μέρα θα αρχίσουνε/με να τους πέρνουμε στα σοβαρά.


  3. Πολύ ωραίο το άρθρο σου.

    Αλλά, όλα μπορούν να ενταχθούν στην «τέχνη»? Δεν υπάρχουν κάποιοι ηθικοί φραγμοί? Αν κάποιος βγάλει σε μία έκθεση ένα μοντάζ που δείχνει τη μάνα σου (please μη το πάρεις προσωπικά, βάλε τη μάνα οποιουδήποτε) σε ένα μοντάζ να κάνει ότι κάνει με 3 μαύρους θα το δεχτείς απλά σαν τέχνη?

    Αν για κάποιους άλλους η σημαία είναι το ίδιο ιερό όσο η μητέρα τους?

    Μπορεί να ακούγομαι συντηρητικός, αλλά νομίζω πως κάποια πράματα είναι υπερβολικά και δεν ειναι τέχνη, σκοπό έχουν απλά να προκαλέσουν για να γίνει θέμα γύρω από το συγκεκριμένο αντικείμενο.


  4. @Tougo, ελπίζω να είναι όντως έτσι και ο Έλληνας να γνωρίζει ότι δεν πρέπει να ασχολείται, όμως δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι δεν υπάρχει μόνο μια Ελλάδα, δεν υπάρχει μόνο ένα είδος Έλληνα. Αυτοί που μιλούν για Ελλάδα, θρησκεία και εθνική ταυτότητα είναι αυτοί που απειλούν την εθνική ταυτότητα περισσότερο από όλους

    @Αντρέας Περαστικός, Νομίζω ότι το post απαντά ήδη στο ερώτημα σας. Αλλά ας πάρουμε το παράδειγμα με την μάνα μου που είναι πιο συγκεκριμένο. Η μάνα μου είναι φυσικό πρόσωπο, όχι αφηρημένη υποκειμενική έννοια, έχει συναισθήματα που μπορεί να κλονίζονται κλπ και γι’ αυτό είναι κάτι πολύ διαφορετικό από τη σημαία ή τον σταυρό. Αν κάποιος έχει την σημαία στην ίδια θέση με την μητέρα του (παρακάμπτω την λέξη ιερό που λέτε) έχει πρόβλημα γιατί η σημαία είναι πράγμα και η μάνα του είναι άνθρωπος, όχι αφηρημένη έννοια. Από εκεί και πέρα το τι είναι τέχνη είναι υπό διαρκή διαπραγμάτευση και δεν θα το αποφασίσετε ούτε εσείς ούτε εγώ. Η τέχνη είναι ανοιχτή σε όλα, ακόμα και στην κριτική αυτού που εσείς ονομάζετε ηθική και εγώ αδυνατώ να ορίσω, και γι’ αυτό μπορεί να είναι σοκαριστική, ενοχλητική ή προκλητική (όπως λέτε), για να περάσει τα νοήματα της. Να είστε σίγουρος ότι αν ψάξετε θα βρείτε πολύ πιο σοκαριστικά έργα από αυτά της outlook και άλλα που δεν σοκάρουν σαν εικόνες αλλά οι ιστορίες που κρύβουν πίσω τους είναι πολύ πιο σοκαριστικές από οποιαδήποτε εικόνα ή το κάψιμο της σημαίας. Γι’ αυτό λέω όποιος αισθάνεται ότι υπάρχουν πράγματα που μπορεί να τον σοκάρουν, να τον ενοχλούν ή να τον θίγουν ας μην ασχολείται με την τέχνη, δεν είναι για όλους.


  5. Αυτό είναι ένα κείμενο που όλο λέω ότι θα μεταφράσω αλλά δεν το έκανα ακόμα και πραγματεύεται το ζήτημα των συμβόλων.

    http://harisheiz.wordpress.com/2007/05/16/13/


  6. θα προσέθετα στο τίτλος «…και άχρηστη», ναι· γιατί δεν έχει καμία χρηστικότητα (πρακτικής έννοιας) η τέχνη.

    Επίσης στο «Η τέχνη είναι για όλους» ο Μπρεχτ κάποτε απάντησε λέγοντας: «Ναι είναι για όλους, αλλά λίγοι την καταλαβαίνουν»

    Νομίζω έγραψες ένα κείμενο που διαφημίζει την έννοια του blog και σε συγχαίρω.

    Επίσης να πω ότι το παραπάνω σχόλιο του «Περαστικού» μοιάζει με κάποια σχόλια παλαιότερα σε μένα που ταύτιζαν ας πούμε την Παναγία με την μητέρα τους, τη σημαία το ίδιο κ.ο.κ. Είναι ένα από τα παλαιότερα χριστιανικά επιχειρήματα και που μπορεί κανείς να τα βρει διάσπαρτα σε όλο το διαδίκτυο.


  7. Αγαπητέ Ροϊδη, με το «άχρηστη» μου θυμίζετε έναν πολύ αγαπημένο μου άνθρωπο που έλεγε ακριβώς το ίδιο, προβοκατόρικα όπως και εσείς για να αναδείξει όλες τις άλλες πτυχές της τέχνης. Ναι, η τέχνη είναι μια ηλίθια και άχρηστη υπόθεση. Δεν ικανοποιεί βιολογικές λειτουργίες ή ανάγκες, οι άνθρωποι μπορούν να ζήσουν χωρίς τέχνη, όπως μπορούν να ζήσουν και χωρίς παιδεία καθώς πρακτικά χρειάζονται μόνο φαγητό, νερό και στέγη, οτιδήποτε παραπάνω είναι απλά ποιότητα ζωής!

    Ομολογώ ότι δεν ήξερα την ρήση του Μπρεχτ αλλά με βρίσκει απόλυτα σύμφωνο, μακάρι να ήταν περισσότεροι αυτοί που την καταλαβαίνουν αλλά δεν είναι, ας μην την κατακρίνουν τουλάχιστον.

    Πράγματι, δεν μπορώ να καταλάβω αυτή τη συλλογιστική που επιμένει να επιχειρηματολογεί με παραδείγματα και να θέτει συγκρίσεις ανάμεσα σε μη ομοειδή πράγματα. Είναι μάλλον το κατάλοιπο του χριστιανικού λόγου που είναι γεμάτος παραβολές, ανέκδοτα, ιστοριούλες και παραδείγματα προκειμένου να κάνει προσιτές στους πολλούς ιδέες που είναι ελαφρώς πιο σύνθετες.


  8. Ελπίζω να έχω ακόμη ένα βιβλίο που είναι σχετικό με το θέμα, αλλά… κάπως εξτρεμιστικό: «Σκέψεις για την ΜΗ-αναγκαιότητα της Τέχνης», αν το βρώ θα παραθέσω αποσπάσματα (ή ποστ). Βέβαια το βιβλίο αυτό προσεγγίζει την τέχνη από άλλη σκοπιά, θεωρώντας την σαν άρνηση της ζωής (όπως και ορισμένοι Σιτουασιονιστές).

    Πάντως η Αγελάδα της τελευταίας φωτό που ατενίζει την… αγελαδογραφία είναι… όλα τα λεφτά!


  9. «φωτό»!!!! ουπς – θέλω να πω μετα-αγελαδογραφίας! 🙂


  10. Η τέχνη μας βοηθά να καταλάβουμε την πραγματικότητα και να οραματιστουουμε μια νέα. Δεν δεν μας βοηθά να ζήσουμε… μας βοηθά να ζήσουμε καλύτερα!
    Όπως είχε ειπωθεί για την γνωστή καρέκλα του
    G.Rietveld(1919) «μπορεί να μην ξεκουράζει το σώμα αλλά σίγουρα αγαλιάζει το σκεπτόμενο νου».


  11. @Omadeon, Διαβάζοντας τον τίτλο του βιβλίο συνειδητοποιώ ότι αυτή είναι και μια από τις μεγαλύτερες αρετές της τέχνης, ότι κάνει διαρκώς την αυτοκριτική της και δεν αρνείται τις πολλαπλές φύσεις της, ακόμα και τις πιο ακραίες που επιχειρούν να την αποκαθηλώσουν.

    @Kert, Συμφωνώ, ειδικά αν μιλάμε για την καρέκλα του Rietveld, ήταν όντως έργο τέχνης και καθόλου καρέκλα! 🙂


  12. θα διαβάσω το ποστ σε λίγο, αλλά ήθελα να σημειώσω ότι η εικονογράφηση είναι ΟΛΑ ΤΑ ΛΕΦΤΑ!!!!


  13. Χαχαχα… Έχω δώσει στο τέλος link σε μια σελίδα με έργα της Caroline Shotton, ειδικά για εσένα που αγαπάς τις αγελάδες!


  14. Προσυπογραφω όλο το κείμενο και το bloggoθηκιάζω πάραυτα, αλλά κυρίως το κάτωθι:
    «Μην μας ενοχλείτε λοιπόν, καθίστε εσείς ήσυχοι στις εκκλησίες σας να κάτσουμε κι εμείς ήσυχοι στα μουσεία μας γιατί τελικά, δυστυχώς ή ευτυχώς, δεν είναι όλα για όλους.»

    Άλλως πως, ο χριστιανισμός κυρήσσει την ανεκτικότητα -λένε-, μήπως να ακολουθούσαν αυτό το δόγμα και οι χριστιανοί;

    Ακόμη, λες σε πιο πάνω σου σχόλιο για ιστοριούλες και παραδείγματα. Αντιλαμβάνομαι πως μιλάς γις τις ευαγγελικές παραβολές και τα λοιπά παρεμφερή. Ενστασούλα: αν διαβάσεις τις «Ιστορίες του κυρίου Κόυνερ» του Μπρεχτ (πολύ τον μελετήσαμε σήμερα και διόλου τυχαίο δεν είναι), θα δεις πως και εκείνος το έκανε και μάλιστα πάρα πολύ επιτυχημένα.

    Θέλω να πω πως και η τέχνη επιστρτεύει ιστοριούλες και παραδείγματα, όπως και η φιλοσοφία (θυμίσου τον Σωκράτη πχ), αλλά αυτό δεν είναι διόλου κακό ως τέτοιο. Οι ιστοριούλες και τα παραδείγματα είναι ένα εργαλείο που στόχο έχει ο παραλήπτης τους να λειτουργήσει αφαιρετικά και να πιάσει το κρυμμένο μήνυμα με πιο εύληπτο τρόπο. Είναι μια εξαίρετη παιδαγωγική μέθοδος. Αν ο παραλήπτης δεν φτάσει ως εκεί, δεν φταίει η ιστορία και το παράδειγμα, ως εργαλεία, αλλά το φτωχό μυαλό του παραλήπτη, σωστά;

    Η κυρία Shotton είναι μια μεγάλη αγελαδοτέχνιδα και αξίζει να διαφημιστεί! Έχει ήδη μια θέση στην καρδιά μου -θα λάβει άλλη μία στα λινκς μου! 🙂

    Για να μάθεις να κάνεις μεγάλα ποστ, κάνουμε κι εμείς μεγάλα σχόλια! ΧΑ!


  15. Krot, συμφωνώ απόλυτα με μια επισήμανση για τον παραδειγματικό λόγο για να καταστήσω το σκεπτικό μου πιο σαφές.

    Όταν κάτι προϋπάρχει, διατυπώνεται ως θέση και εκ των υστέρων χρησιμοποιεί ένα παράδειγμα για να καταστήσει σαφή την θέση τότε οκ. Όταν επίσης το παράδειγμα έρχεται να λειτουργήσει με τρόπο που επιχειρεί να αφήσει περιθώριο για πολλαπλές υποκειμενικές ερμηνείες, άσχετα αν έχει μια αρχική πρόθεση, τότε πάλι οκ.

    Όταν όμως το παράδειγμα γίνεται νοητικό μέσο, αντιληπτικό εργαλείο, προηγείται της θέσης και ισχυρίζεται ότι εκφράζει μια «αλήθεια» από την οποία κάποιος εξάγει επιχειρήματα ή γενικές αρχές κάνοντας αναγωγές ένα προς ένα με την πραγματικότητα τότε αυτό δεν λειτουργεί.

    Αυτό εννοώ όταν μιλάω για τον παραδειγματικό λόγο και δεν το λέω γενικά. Καλά έκανες και μου το είπες πάντως γιατί με έβαλες να το σκεφτώ και να το ξεκαθαρίσω! 😉


  16. χμ, δεν είμαι σίγουρη πως το πιάνω. θέλω να πω, το παράδειγμα που έφερα εγώ, οι ιστορίες του κ. Κ. πολύ συχνά παρομοιάστηκαν με τις ευαγγελικές παραβολές και ορθώς. Δεν έχουμε μεγάλη διαφορά, κι όμως το έργο του Μπρεχτ είναι κορυφαίο για μένα. Οι ευαγγελικές παραβολές πάλι λιγότερο, αλλά και πάλι έχουν το ενδιαφέρον τους…
    κάθε χρήση παραδείγματος έχει στόχο συγκεκριμένο. να καταστήσει σαφέστερη μια θέση.


  17. Αυτό που λέω είναι αυτό που λες στο τέλος, ότι η θέση προηγείται του παραδείγματος και το παράδειγμα έρχεται σαν επιστέγασμα για να την κάνει σαφέστερη, είναι μια αναπαράσταση μιας θέσης αλλά δεν είναι το ίδιο θέση.

    Η αλήθεια είναι ότι με βάζεις σε πειρασμό να διαβάσω Μπρεχτ! 🙂


  18. ΔΕΝ ΕΧΕΙΣ ΔΙΑΒΑΣΕΙ ΜΠΡΕΧΤ?

    δλδ, τίποτα? νάδα? ζερό??

    ε, διάβασε τον Κόυνερ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ!
    δεν χρειάζεται ΚΑΝ να τον ψάξεις (νομίζω πως έχει εξαντληθεί κιόλας). δες εδώ: http://e-vivlia.blogspot.com/2007/11/blog-post_5626.html


  19. (στο άλλο οκ, got it, συμφωνούμε άρα!)


  20. Έχω διαβάσει αποσπάσματα (όταν πήγαινα ακόμα λύκειο) αλλά δεν μπορώ να πω ότι έχω «διαβάσει» Μπρεχτ… Πάντως το κατέβασα ήδη και διαβάζω για να μη με μαλώνεις!!! 😛 😉


  21. εντάξει, θα σε εξετάσω! να φροντίσεις να είσαι διαβασμένος!!


  22. σε γενικές γραμμές συμφωνώ μαζί σου βέβαια αλλά μου ξένισε αυτό που είπες «Από εκεί και πέρα όμως, και επειδή μιλάμε για τέχνη, αν κάποιος αισθάνεται ότι θίγεται από την τέχνη θα πρέπει είτε να μάθει να μη θίγεται γιατί σε μια δημοκρατία αυτό δεν είναι νορμάλ ή να κάθεται στο σπίτι του». Το ποιός είναι νορμάλ ή όχι το αποφασίζει η κοινωνία στο σύνολό της και όχι ο καθένας μας χωριστά. Τώρα αν κάποιος θιγεί είναι πρόβλημά του σε γενικές γραμμές αλλά ναι κάποια σύμβολα δεν θα έπρεπε να αγγίζονται γιατί είναι ιδέα για πολλούς… και για μένα και για αυτό αξίζει να θιχτείς. Τώρα αν εσύ ως υπέρμετρα προοδευτικός θεωρείς πως η τέχνη πρέπει να είναι, με ό,τι κι αν καταπιαστεί, στο απυρόβλητο πάω πάσο. Απλά έχουμε διαφορά απόψεων. Αν και στο θέμα θίξιμο- θίγομαι έχουμε ούτως ή άλλως διαφορετικούς ορισμούς κι από εκεί ξεκινάει η διαφωνία μας 😉


  23. @Daisy μου, Πράγματι η λέξη «νορμάλ» είναι λάθος, βάλε στην θέση της την λέξη δίκαιο ή σωστό. Από εκεί και πέρα όμως, παρόλο που η κοινωνία διαμορφώνει μια αντίληψη και αποφασίζει τι είναι νορμάλ, αυτή η αντίληψη δεν είναι πάντα και a priori σωστή. Είναι πάρα πολλά τα παραδείγματα πραγμάτων που στο παρελθόν ήταν νορμάλ να συμβαίνουν και σήμερα δεν είναι, και το ανάποδο.

    Οι κοινωνίες μας διαπραγματεύονται, αναθεωρούν και ανασυντάσσουν διαρκώς την ιδέα του δικαίου, του νορμάλ, του σωστού κλπ. Αυτός είναι και ο λόγος που αυτό που λέγεται «προσβολή εθνικού συμβόλου» είναι κάτι που δεν υπάρχει σαν νομικός όρος στο δίκαιο άλλων κρατών και δεν διώκεται ποινικά. Κάποιες άλλες κοινωνίες λοιπόν έχουν ήδη αποφανθεί διαφορετικά από την δική μας και δεν νομίζω ότι οι υπερπατριώτες Αμερικανοί θεωρούν την σημαία τους λιγότερο ιερή από ότι οι Έλληνες την δική τους. Αυτό που έχουν καταλάβει όμως είναι αυτό που λέει ο Kant «form is in the eye of the beholder» και ότι αυτό καθιστά την αντίληψη μας υποκειμενική.

    Το σύμβολο δεν περιέχει κάποιο εγγενές νόημα αλλά απλά μεταφέρει ένα νόημα. Έτσι λοιπόν η σημαία δεν είναι ιερή από μόνη της αλλά είναι φορέας ιερότητας γι’ αυτούς που την αντιλαμβάνονται ως ιερή. Η ιερότητα λοιπόν είναι κάτι εξωτερικό του συμβόλου, την προβάλλουμε εμείς επάνω στο σύμβολο ως παρατηρητές και δεν την εκπέμπει το σύμβολο από μόνο του. Κοινώς είναι ζήτημα προσωπικής αντίληψης το να εκλαμβάνει κάποιος την σημαία ως ιερή ή όχι. Αυτός είναι και ο λόγος που η καύση της η παραποίηση της κλπ, άσχετα αν μας θίγει ή όχι δεν μπορεί και δεν πρέπει να συνιστά ποινικό αδίκημα. Αυτό αν επιτευχθεί θα είναι μια νομικά κατοχυρωμένη ανοχή και ελευθερία που αν μπορούσε να είναι και κοινωνικά κατοχυρωμένη θα ήταν το ιδανικό. Να μάθουμε δηλαδή να μην δίνουμε σημασία στις παραποιήσεις συμβόλων και να καταλάβουμε ότι δεν μας απειλούν άμεσα.

    Από εκεί και πέρα δεν λέω ότι η τέχνη πρέπει να είναι στο απυρόβλητο λέω απλά ότι δεν πρέπει να λογοκρίνεται. Φυσικά αν κάποιος δημοσιεύσει γυμνές φωτογραφίες κάποιου χωρίς την έγκριση του τότε διώκεται άσχετα αν αυτός ονομάζεται καλλιτέχνης ή Θέμος Αναστασιάδης. Όμως αυτό είναι κάτι διαφορετικό γιατί θίγεται άμεσα κάποιο φυσικό πρόσωπο ενώ κατά την προσβολή συμβόλου όχι. Όπως και να έχει η τέχνη (όπως και τίποτα εδώ που λέμε) δεν μπορεί να διώκεται ως «βλαπτική» για την συλλογική συνείδηση γιατί πιο πριν θα πρέπει να ορίσουμε τι σημαίνει το «συλλογική συνείδηση». Θέση μου είναι ότι μάλλον δεν υπάρχει κάτι τέτοιο, είμαστε ένα σύνολο από ξεχωριστές συνειδήσεις!

    Τις απόψεις μου για το τι είναι το σύμβολο και πως λειτουργεί τις έχω γράψει και εδώ http://harisheiz.wordpress.com/2007/05/16/13/


  24. Χάρη καλημέρα, πριν φύγω για δουλειά εκφράζω το θαυμασμό μου για το ποστ και τη συμφωνία μου στα περισσότερα…
    ΠΛΗΝ ΕΝΟΣ που είπες χθες στις 8 και 15, στο τέλος, που είναι και το πρώτο ίσως με το οποίο διαφωνώ σημαντικά (με bold εκεί που διαφωνώ):

    Όπως και να έχει η τέχνη (όπως και τίποτα εδώ που λέμε) δεν μπορεί να διώκεται ως “βλαπτική” για την συλλογική συνείδηση γιατί πιο πριν θα πρέπει να ορίσουμε τι σημαίνει το “συλλογική συνείδηση”. Θέση μου είναι ότι μάλλον δεν υπάρχει κάτι τέτοιο, είμαστε ένα σύνολο από ξεχωριστές συνειδήσεις!

    Η συλλογική συνείδηση (κατ’ εμέ) όχι μόνο υπάρχει, αλλά και είναι «όλα τα λεφτά» -όπως λένε. Υπάρχει σε πολλαπλές μορφές,
    1) Σαν νέο φαινόμενο του διαδικτύου, περισσότερο σαν Συλλογική Νοημοσύνη, με συνδέσμους εδώ:
    http://del.icio.us/omadeon/CollectiveIntelligence
    2) Σαν μαζική ψυχολογία, π.χ. όπως την ανέλυσε (κάπως πρωτόγονα) ο Wilhelm Reich στο βιβλίο «Μαζική Ψυχολογία του Φασισμού», κ.ά.
    3) Πάνω από όλα σαν ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, που οι ασχολούμενοι με μουσική όχι μόνο ξέρουν αλλά και διαχειρίζονται – μερικές φορές. Υπάρχει ένα ωραιότατο κείμενο κάποιου άλλου σε forum, με παραπομπές του και σχολιασμό στο ποστ «Χορός και Πολιτισμός»
    http://omadeon.wordpress.com/2007/07/14/unit-trance2/
    Αυτό το φαινόμενο υπάρχει σαν συλλογικό ενεργειακό πεδίο, τόσο μέσα μας ΟΣΟ και απ’ έξω μας και (κατά πολλούς) φωτίζει πολλά στην Ιστορία, στις Θρησκείες και στη Συνείδηση, ακόμη και (σαν «Μορφογενετικό Πεδίο» κατά Sheldrake) τις θρησκείες, την «αίσθηση συλλογικής ταυτότητας» και την πνευματικότητα (όχι απαραίτητα «ιδεαλιστικά» φυσικά), όπως θα δεις εδώ:
    http://omadeon.wordpress.com/2008/03/11/ethnic/
    Morphic Fields and Ethnic Collective Consciousness (Rupert Sheldrake and Society)

    Το συλλογικό ενεργειακό πεδίο ή μορφικό πεδίο ή μορφογενετικό πεδίο μας επηρεάζει κάθε στιγμή αλλά δεν το συνειδητοποιούμε. Αν έζησες στην Ολλανδία ΣΙΓΟΥΡΑ θα το βίωσες απλώς… περπατώντας στο δρόμο με τη διαίσθησή σου, σαν διαφορετικό από εκείνο της Ελλάδας.

    Φυσικά πολύ μεγάλο ρόλο παίζει και η «συλλογικότητα των ατομικών μας συνειδητοτήτων», όπως είχα πει σε παλιό ποστ (λινκ αργότερα). Ο λόγος που αυτή δεν είναι απλό άθροισμα ή σύνολο είναι απλός: Γιατί ο κάθε νους χαράσσει όρια ανάμεσα σε έναν κοινό εσωτερικό Χώρο και σε ό,τι είναι έξω από αυτόν, οπότε σαν αποτέλεσμα ο συνδυασμός πολλών συνειδήσεων οριοθετεί τον Κοινό αυτό (Κενό-περιγραφής) χώρο σε σχέση με τα υπόλοιπα στο σύμπαν, σχηματίζοντας συλλογική συνείδηση, όπως και τα άτομα σχηματίζουν μόρια, τα κύτταρα οργανισμούς κλπ.

    Πάντως… αν διαφωνούμε, δημιουργική αυτή η διαφωνία!


  25. Υ.Γ. Χάρη… oops έβαλα πολλά λινκ και αυτο-μοντερίστηκα! 🙂


  26. Σχετικά με συλλογική νοημοσύνη, κάτι ΝΕΟ, ενδιαφέρον
    (εκτός από το σχόλιό μου, που μπήκε σε moderation αυτομάτως επειδή είχε πολλά links):

    http://vielmetti.typepad.com/vacuum/books/index.html

    Cognition in the Wild by Edwin Hutchins
    (full text Cognet pdf, free on some campuses, from MIT):

    Edwin Hutchins combines his background as an anthropologist and an open-ocean racing sailor and navigator in this account of how anthropological methods can be combined with cognitive theory to produce a new reading of cognitive science. His theoretical insights are grounded in an extended analysis of ship navigation – its computational basis, its historical roots, its social organization, and the details of its implementation in actual practice aboard large ships. The result is an unusual interdisciplinary approach to cognition in culturally constituted activities outside the laboratory – «in the wild». Hutchins examines a set of phenomena that have fallen between the established disciplines of psychology and anthropology, bringing to light a new set of relationships between culture and cognition. The standard view is that culture affects the cognition of individuals. Hutchins argues instead that cultural activity systems have cognitive properties of their own that differ from the cognitive properties of the individuals who participate in them…


  27. Γιώργο, δεν διαφωνώ καθόλου, μάλλον διαφωνούμε ως προς την ονοματοδοσία. Δεν θα το ονόμαζα συλλογική «συνείδηση», δεν είναι κάτι που λειτουργεί συνειδητά, αλλά θα έλεγα περίπου φυσικά! Τα άτομα συνασπίζονται σε ένα σώμα, σε έναν οργανισμό που τα ανεξάρτητα στοιχεία του έχουν ως κοινό αυτό το σώμα και είναι σε θέση να δρουν συμβιωτικά προς την επιτέλεση ενός σκοπού. Δεν είναι καθόλου βέβαιο όμως ότι τα μεμονωμένα άτομα έχουν συνείδηση του συλλογικού σκοπού, ή του οργανισμού στον οποίο ανήκουν. Ο οργανισμός είναι μια άλλη οντότητα, όπως ένα σμήνος πουλιά,

    που έχουν συσσωρεύσει με πολλαπλά trials and errors μια, μη συνειδητή, φυσική «γνώση» για το πως να λειτουργούν αποτελεσματικά. Ο όρος collective intelligence, επειδή το intelligence είναι κάτι που συσσωρεύεται παρά κατασκευάζεται νομίζω ότι είναι πιο εύστοχος.


  28. «Να μάθουμε δηλαδή να μην δίνουμε σημασία στις παραποιήσεις συμβόλων και να καταλάβουμε ότι δεν μας απειλούν άμεσα.»
    οκ όπως το θέτεις αλλά πες μου πόσοι μπορούν να το ξεχωρίσουν… και μήπως είναι επικίνδυνο ως εξής: ξεκινάμε από την αλλοίωση των συμβόλων και την απαξίωσή τους και προχωράμε στην αλλοίωση και απαξίωση των ιδεών ακολούθως…νομίζω για αυτό φωνάζει ο κόσμος… λέω εγώ τώρα…και δεν μίλησα ακριβώς για κοινωνική συνείδηση. κάτι σε συνείδηση ανάλογα με ηλικία, μορφωτικό επίπεδο, εργασία κλπ είχα στο μυαλό μου, φαντάσου τα target groups στο marketing… ενιαία σίγουρα δεν μπορεί να υπάρξει…


  29. Καλησπέρα και από μένα.
    Καταρχήν δεν έχω δει ακόμη την έκθεση του picasso αλλά φυσικά δεν πρόκειται να την χάσω – απλά δεν μπορώ να πάρω ακόμη θέση επί του συγκεκριμένου. Αλλά αυτό δεν έχει και μεγάλη σημασία.

    Συμφωνώ με όσα γράφεις εκτός από την αρχή της τελευταίας σου παραγράφου όπου αναφέρεις τι μπορεί να είναι τέχνη – τα πάντα. Χαμόγελασα όμως γιατί έκλεισες με τη φράση «να παράγουν και να επικονωνήσουν ένα νόημα με τρόπο τέτοιο ώστε να εντάσσονται στα πλαίσια της τέχνης» ουσιαστικά αναιρώντας όσα είχες πει αμέσως προηγουμένως. Αν δηλαδή κάτι «χυδαίο, σκοτεινό, μυστηριώδες» (τυχαία διάλεξα αυτές τις λέξεις που χρησιμοποίησες) δεν παρουσιάζεται με τρόπο χυδαίο, σκοτεινό, μυστηριώδη τότε τελικά δεν είναι στην πραγματικότητα χυδαίο, σκοτείνο, μυστηριώδες… Έχει να κάνει με αυτό που αναφέρεις κάπου, το ποιες σκέψεις προβάλλουμε εμείς πάνω σε ένα οπτικό ερέθισμα (είτε αυτό το ονομάσουμε τέχνη, σύμβολο ή κάπως αλλιώς).

    Δεν μπορώ εύκολα να δεχτώ ότι η τέχνη είναι άχρηστη γιατί απλά δεν μπορώ να αντιληφθώ τη ζωή ως απλά την εκπλήρωση των βιολογικών αναγκών ενός ζωντανού οργανισμού. Αλλά επειδή νιώθω ότι κάτι τέτοιο πιστεύεις κι εσύ θα κάνω πως δεν διάβασα ένα σχετικό σχόλιό σου..!

    Αυτό το οποίο με προβληματίζει σχετικά με την τέχνη είναι ότι νιώθω κάποιες φορές ότι όταν κάποιοι καλλιτέχνες φτάνουν σε ένα υψηλό επίπεδο δημοσιότητας, δημοτικότητας, αναγνωρισιμότητας και όλα τα παρεμφερή, συχνά παύουν να αντιλαμβάνονται την τέχνη ως σκοπό αλλά τη χρησιμοποιούν ως μέσο. Προσοχή, μη με παρερμηνεύσεις, δεν εννοώ ότι πρέπει να γίνεται η τέχνη αυτοσκοπός, να κάνουμε «τέχνη για την τέχνη». Δυσκολεύομαι να αποφανθώ αν η τέχνη, ακριβώς επειδή είναι τέχνη, πρέπει να είναι πάντα στο απυρόβλητο. Και θεωρώ σκόπιμο να σου θυμίσω ότι οι ντανταϊστές υποστήριζαν πως τέχνη δεν είναι αυτό που μπαίνει στα μουσεία και λίγα χρόνια αργότερα οι ίδιοι άνθρωποι κατέκλισαν τα μουσεία όλου του κόσμου με τα ντανταϊστικά έργα τους – έγιναν μέρος ενός συστήματος έχοντας γεννηθεί ως αντίδραση σε αυτό το σύστημα.

    Και επίσης μην ξεχνάς ότι ο μέσος Έλληνας δεν έχει την καλλιτεχνική παιδεία που έχεις εσύ ή εγώ ή και κάποιοι άλλοι λόγω της σχολής που σπουδάσαμε. Η καλλιτεχνική παιδεία πρέπει να αποκτάται κατά τα σχολικά έτη. Όπως αντιμετωπίζουμε τα ελληνικά, τα μαθηματικά και την ιστορία έτσι πρέπει να αντιμετωπίζουμε και τα καλλιτεχνικά. Αν σε κάποιον δεν του μάθεις στο σχολείο ότι 4×8=32 δεν μπορείς μετά από μερικά χρόνια να απαιτήσεις να το ξέρει… Και το τι χρειάζεται για να αποκτήσει η καλλιτεχνική παιδεία τη σημασία που της αρμόζει είναι ένα πολύ μεγάλο και σύνθετο κεφάλαιο…


  30. Daisy, πράγματι, δεν μπορούν να το ξεχωρίσουν πολλοί αλλά αυτό είναι κάτι που δεν θα αλλάξει αν δεν αλλάξει πιο πριν η στάση ενός ολόκληρου κράτους που ποινικοποιεί την «προσβολή συμβόλων». Όταν το κράτος ποινικοποιεί κάτι τέτοιο νομιμοποιεί ταυτόχρονα και αυτούς που δεν ανέχονται. Δεν φταίνε οι πολίτες, ή μάλλον φταίνε στο μέτρο που τους αναλογεί καθώς το κράτος δεν έκανε τίποτα για να τους κάνει πιο ανεκτικούς!

    Από εκεί και πέρα για εμένα πάντα πρώτα καταρρέουν οι ιδέες και οι θεσμοί και μετά τα σύμβολα. Η απαξίωση ενός συμβόλου και η αποκαθήλωση του είναι επίσης συμβολική και δηλωτική της απαξίωσης της ιδέας που κρύβεται πίσω από το σύμβολο, είναι δε συχνά το επιστέγασμα της κατάρρευσης μιας ιδέας. Ας θυμηθούμε την πτώση του τείχους του Βερολίνου (που ναι, εκτός από τείχος ήταν ένα σύμβολο), την καταστροφή αγαλμάτων κατά την πτώση της Σοβιετικής ένωσης, την συμβολική καταστροφή της σβάστικας με έκρηξη κλπ. (το τελευταίο το βρήκα και στο youtube)

    Όλες αυτές οι αποκαθηλώσεις συμβόλων ακολούθησαν την κατάρρευση των ιδεών που συμβόλιζαν, δεν προηγήθηκαν αυτών. Τώρα, ένα έργο τέχνης δεν αποκαθηλώνει καμία ιδέα, οι λαοί αποκαθηλώνουν ιδέες με επαναστάσεις και πολέμους. Το μόνο που κάνει ένα έργο τέχνης είναι να δηλώνει την άποψη ενός ατόμου, και ακόμα κι αν θίγει ένα σύμβολο, ενδεχομένως να είναι ένα χρήσιμο καμπανάκι προς κάποιους ώστε να ξυπνήσουν και να σώσουν την ιδέα.

    Επίσης λες «κάτι σε συνείδηση ανάλογα με ηλικία, μορφωτικό επίπεδο, εργασία κλπ είχα στο μυαλό μου, φαντάσου τα target groups στο marketing… ενιαία σίγουρα δεν μπορεί να υπάρξει…» Αν μιλάμε με αυτούς τους όρους, για groups και όχι για την κοινωνία συνολικά, τότε το κάθε group έχει μια διαφορετική εικόνα για το τι είναι σύμβολο και για το τι αυτό εκφράζει. Αν για τους παλαιότερους το σύμβολο θυμίζει αγώνες και διεκδικήσεις για τους νεότερους ενδεχομένως συμβολίζει ένα αναξιοκρατικό και άδικο κράτος. Είναι ακριβώς αυτό που λέω παραπάνω, το σύμβολο είναι κενό. Ας προστατεύσουμε τις ιδέες λοιπόν, θεωρώ ότι είναι παραπλανητικό να μας ενδιαφέρουν τα σύμβολα γιατί χάνουμε την ουσία που είναι οι ιδέες πίσω από τα σύμβολα!


  31. Cripple, Καλωσόρισες και σε ευχαριστώ για το comment! Θα προσπαθήσω να σου απαντήσω.

    Λες «Αν δηλαδή κάτι “χυδαίο, σκοτεινό, μυστηριώδες” (τυχαία διάλεξα αυτές τις λέξεις που χρησιμοποίησες) δεν παρουσιάζεται με τρόπο χυδαίο, σκοτεινό, μυστηριώδη τότε τελικά δεν είναι στην πραγματικότητα χυδαίο, σκοτείνο, μυστηριώδες…»

    Στην αρχή της τελευταίας παραγράφου δεν λέω πουθενά ότι όταν το π.χ. το χυδαίο αναγορεύεται σε τέχνη παύει να είναι χυδαίο ή ότι για να είναι τέχνη δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως χυδαίο, κάθε άλλο, ως χυδαίο εκτίθεται και ένα καλό παράδειγμα είναι οι γνωστές «πονηρές» φωτογραφίες του Jeff Koons με την Ciciollina! 🙂 Αυτό πρέπει να είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει κανείς όταν πηγαίνει σε μια έκθεση. Από εκεί και πέρα όμως όταν λέω «…ώστε να ανήκουν στα πλαίσια της τέχνης» δεν ορίζω ποια είναι τα πλαίσια της τέχνης και ούτε λέω ότι ξέρω τι είναι τέχνη! Επίτηδες δεν το κάνω πιο σαφές και το αφήνω ανοιχτό σε προσωπικές αναγνώσεις, ανάλογα με το τι θεωρεί ο καθένας ως τέχνη, ακριβώς επειδή πιστεύω σε αυτό που λες παρακάτω, «Έχει να κάνει με αυτό που αναφέρεις κάπου, το ποιες σκέψεις προβάλλουμε εμείς πάνω σε ένα οπτικό ερέθισμα (είτε αυτό το ονομάσουμε τέχνη, σύμβολο ή κάπως αλλιώς).» 🙂

    Χαχά, λες προσπερνάς το σχόλιο και καλά κάνεις γιατί μάλλον συμφωνούμε, στο σχετικό σχόλιο λέω,

    «Ναι, η τέχνη είναι μια ηλίθια και άχρηστη υπόθεση. Δεν ικανοποιεί βιολογικές λειτουργίες ή ανάγκες, οι άνθρωποι μπορούν να ζήσουν χωρίς τέχνη, όπως μπορούν να ζήσουν και χωρίς παιδεία καθώς πρακτικά χρειάζονται μόνο φαγητό, νερό και στέγη, οτιδήποτε παραπάνω είναι απλά ποιότητα ζωής!»

    Νομίζω ότι στο τέλος με αυτό που λέω, «…οτιδήποτε παραπάνω είναι απλά ποιότητα ζωής» είναι προφανές ότι μιλάω ειρωνικά, η τέχνη δεν είναι άχρηστη αλλά απλά δεν έχει την χρήση που κάποιοι φαντάζονται ότι θα «έπρεπε» να έχει. Δεν έχει ως σκοπό την κάθαρση όπως πίστευε ο Αριστοτέλης (και πολλοί ακόμα και σήμερα) για την τραγωδία, η τέχνη βρίσκεται σε διαρκή διαπραγμάτευση και αυτό αρκεί για να είναι εντελής!

    Αναφορικά με αυτό που λες ότι σε προβληματίζει συμφωνώ. Σίγουρα υπάρχουν τα φαινόμενα που αναφέρεις, πιθανότατα πάντοτε υπήρχαν αλλά εντάθηκαν την στιγμή που οι καλλιτέχνες από προστατευόμενοι στις αυλές κάποιων ευγενών ή του κράτους έγιναν περισσότερο αυτόνομοι και μπήκαν στο παιχνίδι της αγοράς. Βέβαια το τι θα πει αυτόνομοι είναι μια πονεμένη ιστορία, ουσιαστικά υποδουλώθηκαν στους γκαλερίστες, τους μάνατζερς και τους curators. Η τέχνη λοιπόν και ο κόσμος της σήμερα δεν είναι πράγματα εντελώς αθώα. Όμως αυτό είναι μια άλλη υπόθεση, και σε κάθε περίπτωση, ανεξάρτητα από το πως λειτουργεί η τέχνη, ζητήματα ποιότητας ή συνέπειας δεν δικαιολογούν την λογοκρισία της και φαντάζομαι συμφωνείς. Παρόλα αυτά δεν λέω ότι η τέχνη πρέπει να είναι στο απυρόβλητο, πρέπει απλά να είναι ελεύθερη να απευθύνεται σε όσους θέλουν να την δουν. Οι υπόλοιποι μπορούν να ασκούν την κριτική τους γι’ αυτό που νομίζουν ότι είναι η τέχνη αλλά όχι να κατεβάζουν πίνακες. Θα υπερασπιζόμουν το ίδιο ακόμα κι αν οι πίνακες έθιγαν τις αντιλήψεις μου.

    Τέλος όπως πολύ σωστά λες δεν μπορούμε να περιμένουμε ξαφνικά οι Έλληνες να αποκτήσουν καλλιτεχνική παιδεία. Καλλιτεχνική παιδεία δεν είναι να ξέρεις τον Dali και τον Picasso, είναι κάτι παραπάνω από αυτό, είναι να επιχειρείς διαρκώς να διαγνώσεις πως λειτουργεί το βλέμμα, οι αισθήσεις, τα συναισθήματα σου για να δηλώσεις τελικά άγνοια! 🙂 Ελπίζω να απάντησα επαρκώς! 🙂


  32. τώρα με κάλυψες 😉 επισήμως συμφωνούμε 🙂


  33. Η τελευταία παράγραφός σου μυρίζει άνοιξη, Χάρη, σαν τη σημερινή ανοιξιάτικη μέρα στην Ελλάδα.

    Η συνειδητοποίηση αυτής της θεμελιώδους άγνοιας είναι τελικά Σοφία. Ζούμε ένα ανεξερεύνητο άπειρο μυστήριο, που δεν είναι έξω από μας αλλά παντού και μέσα μας. Η λογική δεν είναι τίποτε άλλο από τη Χάραξη Ορίων από το Νου μας, «σε ένα σύμπαν που στην αρχή φαινόταν σαν κινούμενη άμμος κάτω από τα πόδια μας» -είπε ο George Spencer Brown.

    Η τέχνη είναι άχρηστη γιατί… χρησιμεύει(!!!) στο να ανατινάζει τα απολιθωμένα δόγματα (για το σύμπαν και για τους εαυτούς μας). Είναι άχρηστη γιατί αχρηστεύει την ίδια την έννοια του «χρήσιμου» που είναι υπόδουλο στην οδύνη και στην ανάγκη, είναι χρήσιμη γιατί ΔΕΝ είναι χρήσιμη, αλλά απολαυστικά και απελευθερωτικά… άχρηστη! 🙂



Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: